Wanneer krijg je geen VOG in de zorg? De complete gids voor 2026

Kort antwoord: Justis weigert een VOG in de zorg wanneer jouw justitiële verleden een concreet risico oplevert voor de cliënten met wie je in jouw functie gaat werken. In de praktijk gaat het vrijwel altijd om zeden-, geweld- of vermogensdelicten, of om misbruik van medicijnen en medische hulpmiddelen. Onderstaand overzicht zet de actuele cijfers, de belangrijkste ontwikkelingen voor 2026 en een concreet stappenplan op een rij voor wie een voornemen tot afwijzing heeft ontvangen.

De cijfers achter een VOG-weigering

Voordat je in paniek raakt: een weigering is statistisch gezien uitzonderlijk. In 2024 werden er 1.587.784 VOG-aanvragen ingediend, waarvan er 2.877 zijn geweigerd. Dat is nog geen 0,2%. Zelfs van de aanvragers met een strafblad kreeg 98,8% alsnog een positieve beslissing.

Toch is de zorgsector een van de gebieden waar het aantal aanvragen het hardst groeit: sinds 2020 is er sprake van een stijging van circa 65%, mede door de toegenomen aandacht voor veiligheid rond kwetsbare cliënten. Inmiddels verloopt ongeveer 90% van alle aanvragen digitaal, en sinds december 2025 kunnen zzp’ers in de zorg hun VOG voor het eerst rechtstreeks zelf aanvragen bij Justis, zonder tussenkomst van een opdrachtgever.

Kortom: de kans dat jij een weigering krijgt is klein, maar als het gebeurt, is het wel je eigen dossier dat telt, niet het landelijke gemiddelde.

Wanneer moet een zorginstelling eigenlijk een VOG vragen?

Niet elke zorgaanbieder is wettelijk verplicht een VOG op te vragen. De verplichting geldt met name voor instellingen die zorg verlenen vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) en voor instellingen die geestelijke gezondheidszorg bieden waarbij cliënten overnachten. Andere zorgaanbieders, denk aan kleinere praktijken of thuiszorgorganisaties zonder Wlz-erkenning, vallen onder de zogeheten vergewisplicht: zij zijn niet wettelijk verplicht een VOG te vragen, maar moeten wel op een andere manier onderzoeken of een nieuwe medewerker geschikt is. In de praktijk kiezen vrijwel alle zorgwerkgevers er daarom voor om standaard een VOG te vragen, ook als dat strikt genomen niet verplicht is. Let er verder op dat een VOG in de zorg bij aanstelling niet ouder mag zijn dan drie maanden, omdat het document een momentopname is.

Welke delicten wegen het zwaarst mee?

Justis kent geen vaste zwarte lijst, maar in de praktijk springen een paar categorieën eruit:

• Zedendelicten: verreweg de meest bepalende categorie. Hiervoor geldt een onbeperkte terugkijktermijn, en sinds de Wet seksuele misdrijven van 1 juli 2024 is het toetsingskader bij functies met een gezags- of afhankelijkheidsrelatie nog verder aangescherpt.
• Geweldsdelicten: mishandeling, bedreiging of ernstiger geweld wegen zwaar, omdat zorgcliënten zich vaak niet kunnen verweren.
• Vermogensdelicten: diefstal of verduistering, zeker wanneer een medewerker toegang heeft tot geld of bezittingen van cliënten.
• Drugs- en medicatiedelicten: relevant zodra een functie toegang geeft tot medicatie, medische hulpmiddelen of gevoelige patiëntgegevens.
• Chantage en afpersing: minder vaak voorkomend, maar wel meegewogen vanwege de afhankelijkheidsrelatie met cliënten.

Terugkijktermijn: het korte antwoord

De terugkijktermijn bepaalt hoe ver Justis in jouw verleden mag kijken. Standaard is dat 4 jaar; voor jongvolwassenen onder de 23 jaar geldt meestal 2 jaar. Bij zedendelicten en terroristische misdrijven geldt echter een onbeperkte terugkijktermijn: een delict van twintig jaar geleden kan dan nog steeds meetellen. Wil je precies weten hoe deze termijnen zijn opgebouwd en welke uitzonderingen er gelden? Dat lees je in ons uitgebreide artikel over wanneer je geen VOG krijgt in de zorg.

Stappenplan bij een voornemen tot afwijzing

Krijg je toch een signaal dat je VOG-aanvraag mogelijk wordt afgewezen? Volg dan dit stappenplan:

1. Zienswijze indienen. Je hebt hiervoor 2 weken de tijd na dagtekening van het voornemen. Leg uit waarom het delict niet (meer) relevant is, bijvoorbeeld door tijdsverloop, gewijzigde omstandigheden of het ontbreken van recidive.
2. Bewijsstukken toevoegen. Denk aan een werkgeversverklaring, een reclasseringsrapport, diploma’s of een cv waaruit een positieve ontwikkeling blijkt.
3. Bezwaar maken. Wordt de VOG definitief geweigerd? Dan kun je binnen 6 weken bezwaar indienen bij Justis.
4. Beroep en hoger beroep. Blijft de weigering in stand, dan is beroep bij de rechtbank mogelijk, en daarna hoger beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Een goed onderbouwde zienswijze is vaak al voldoende, het hoeft dus niet altijd tot een formeel bezwaar te komen.

Wat verandert er in 2026?

Een paar ontwikkelingen zijn relevant voor wie in 2026 een VOG in de zorg aanvraagt of moet beoordelen. Het toetsingskader voor zedendelicten is sinds de Wet seksuele misdrijven strenger geworden, met name bij functies met gezag over of afhankelijkheid van cliënten. Daarnaast is de aanvraagprocedure verder gedigitaliseerd, en kunnen zzp’ers in de zorg sinds december 2025 zelf rechtstreeks een VOG aanvragen. Voor zorginstellingen betekent dit dat de vergewisplicht en de eigen zorgvuldigheid bij aanname minstens zo belangrijk blijven als de VOG zelf.

Hulp nodig?

Heb je een voornemen tot afwijzing ontvangen, of is jouw VOG-aanvraag voor een zorgfunctie al geweigerd? Neem gratis en vrijblijvend contact met ons op. Wij denken met je mee over de zienswijze of het bezwaar, en verwijzen zo nodig door naar een gespecialiseerde advocaat.