Kan Justis een VOG weigeren als er alleen nog een strafonderzoek loopt? 

Kan Justis een VOG weigeren als er alleen nog een strafonderzoek loopt?

Ja, dat kan. Veel mensen denken dat een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) alleen kan worden geweigerd als er al een veroordeling is uitgesproken. In de praktijk ligt dat anders. Ook wanneer een strafzaak nog loopt of wanneer iemand slechts als verdachte wordt aangemerkt, kan Justis besluiten een VOG te weigeren. 

Dat voelt voor veel aanvragers onrechtvaardig. Immers: zolang een rechter nog geen uitspraak heeft gedaan, geldt de onschuldpresumptie. Toch mag Justis in bepaalde situaties een lopend strafonderzoek meenemen bij de beoordeling van een VOG-aanvraag. 

In dit blog leggen wij uit hoe dat werkt, wanneer een lopende strafzaak problemen kan opleveren en wat u kunt doen als u een voornemen tot afwijzing ontvangt.

Hoe beoordeelt Justis een VOG-aanvraag? 

Bij een VOG-aanvraag onderzoekt Justis of er justitiële gegevens aanwezig zijn die een risico kunnen vormen voor de functie, vergunning of activiteit waarvoor de VOG wordt aangevraagd. Het gaat daarbij niet alleen om veroordelingen, maar om het volledige justitiële verleden dat voor de beoordeling relevant kan zijn.  

Justis kijkt onder meer naar: 

• De aard van het strafbare feit;  

• Hoe lang geleden het feit heeft plaatsgevonden;  

• Het risico voor de functie waarvoor de VOG wordt aangevraagd;  

• De persoonlijke omstandigheden van de aanvrager.  

Daarbij wordt een belangenafweging gemaakt tussen het belang van de aanvrager en het belang van de samenleving.  

Kan een lopend strafonderzoek worden meegewogen? 

Ja. Het is een veelvoorkomend misverstand dat alleen een definitieve veroordeling relevant is voor een VOG-aanvraag. 

De bestuursrechter heeft meerdere keren bevestigd dat Justis ook een openstaande strafzaak of ernstige verdenking mag meenemen in de beoordeling van een VOG. Zelfs wanneer nog niet vaststaat of de verdachte uiteindelijk zal worden veroordeeld.  

De reden hiervoor is dat een VOG geen oordeel geeft over schuld of onschuld. Een VOG-procedure is geen strafproces, maar een risico-inschatting. Justis beoordeelt of er voldoende aanleiding bestaat om te vrezen dat bepaalde werkzaamheden risico’s kunnen opleveren voor de samenleving.  

Waarom is dit geen schending van de onschuldpresumptie? 

Veel aanvragers vragen zich af hoe een VOG kan worden geweigerd terwijl zij nog niet zijn veroordeeld. 

Volgens de wetgever en de bestuursrechter is een VOG-weigering geen straf. Het gaat uitsluitend om een preventieve beoordeling van risico’s. Daarom staat een weigering van een VOG juridisch los van de vraag of iemand uiteindelijk schuldig wordt bevonden in een strafzaak.  

Dat betekent dat iemand: 

• Nog niet veroordeeld kan zijn;  

• Mogelijk zelfs later wordt vrijgesproken;  

• Maar toch tijdelijk geen VOG krijgt.  

Dat komt vooral voor bij functies waarbij betrouwbaarheid, integriteit of veiligheid een belangrijke rol spelen.

Wanneer levert een lopend onderzoek een probleem op? 

Niet iedere verdenking leidt automatisch tot een weigering. 

Justis kijkt altijd naar de relatie tussen het strafbare feit en de functie waarvoor de VOG wordt aangevraagd. 

Voorbeelden: 

• Kinderopvang of onderwijs 
  Een lopend onderzoek naar gewelds- of zedendelicten zal vaak zwaar wegen. 

• Financiële functies 
  Een verdenking van fraude, verduistering of witwassen kan een reden zijn om een VOG te weigeren. 

• Taxichauffeurs 
  Een onderzoek naar geweld, drugscriminaliteit of ernstige verkeersdelicten kan relevant zijn. 

• Beveiligingswerk 
  Bij beveiligingsfuncties gelden doorgaans strenge integriteitseisen waardoor openstaande strafzaken sneller gevolgen hebben. 

Hoe groter het risico voor kwetsbare personen, geldstromen of vertrouwelijke informatie, hoe groter de kans dat een lopend onderzoek wordt meegewogen. 

Krijgt u eerst een waarschuwing?

In veel gevallen wel. Wanneer Justis van plan is de VOG te weigeren, ontvangt u eerst een voornemen tot afwijzing. U krijgt dan de mogelijkheid om uw kant van het verhaal toe te lichten via een zienswijze.  

Dat is een belangrijk moment in de procedure. 

In een zienswijze kunnen bijvoorbeeld de volgende omstandigheden naar voren worden gebracht: 

• De verdenking wordt betwist;  

• Het onderzoek loopt al lange tijd zonder vervolging;  

• De feiten zijn niet relevant voor de aangevraagde functie;  

• Er zijn bijzondere persoonlijke of financiële belangen;  

• Er is sprake van een stabiele werk- en leefsituatie.  

Justis moet deze omstandigheden meenemen in de uiteindelijke beslissing.  

Wat kunt u doen als uw VOG wordt geweigerd?

Wordt uw VOG uiteindelijk geweigerd? Dan kunt u bezwaar maken. 

Het is belangrijk om snel te handelen. Tegen een definitieve afwijzing geldt doorgaans een bezwaartermijn van zes weken. Tijdens de bezwaarprocedure kan worden aangevoerd waarom de risico-inschatting van Justis onjuist of onvolledig is.  

In sommige gevallen lukt het alsnog om een VOG te verkrijgen, bijvoorbeeld wanneer: 

• De verdenking onvoldoende concreet is;  

• De functie weinig raakvlak heeft met het verweten feit;  

• De persoonlijke omstandigheden onvoldoende zijn meegewogen.  

Conclusie 

Een VOG kan ook worden geweigerd wanneer er nog geen veroordeling is uitgesproken. Een lopend strafonderzoek of een ernstige verdenking kan voor Justis voldoende aanleiding zijn om te oordelen dat er risico’s bestaan voor de functie waarvoor de VOG wordt aangevraagd.  

Dat betekent echter niet dat een weigering automatisch vaststaat. Justis moet altijd een individuele belangenafweging maken en rekening houden met de omstandigheden van het geval. Ontvangt u een voornemen tot afwijzing of een definitieve weigering? Dan is het verstandig om direct juridisch advies in te winnen, wij helpen u graag verder!   

Veelgestelde vragen 

Kan ik een VOG krijgen als ik alleen verdachte ben? 
Ja, dat kan. Een lopende strafzaak leidt niet automatisch tot een weigering. Justis beoordeelt per situatie of de verdenking relevant is voor de functie waarvoor de VOG wordt aangevraagd. 

Mag Justis een VOG weigeren zonder veroordeling? 
Ja. Justis mag in bepaalde gevallen ook openstaande strafzaken en ernstige verdenkingen meenemen bij de beoordeling van een VOG-aanvraag.  

Wat moet ik doen bij een voornemen tot afwijzing? 
Dien zo snel mogelijk een zienswijze in. Daarmee kunt u uitleggen waarom de verdenking niet relevant is of waarom uw persoonlijke omstandigheden aanleiding geven om toch een VOG af te geven.